| چارچوب چندمعیاره بازسازی و برآورد آورد سالانه رودخانه ریز با تلفیق مدل‌های تجربی و تحلیل حساسیت پارامتریک |
| کد مقاله : 1005-CONFIHA-FULL |
| نویسندگان |
|
سمیه زارعی دودجی * عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شاهرود |
| چکیده مقاله |
| برآورد قابل‌اعتماد آورد سالانه در حوضه‌های فاقد ایستگاه هیدرومتری، پیش‌نیاز برنامه‌ریزی منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. در این پژوهش، رودخانه ریز در محدوده مطالعاتی جم (استان بوشهر) با مساحت 68/124 کیلومترمربع، شامل ارتفاعات، دشت و آبخوان آبرفتی، مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا نواقص آماری ایستگاه هیدرومتری گلوبردگان در بازه 1373 تا 1387 با نسبت رواناب به بارش بازسازی شد و حجم آورد سالانه رودخانه ریز در این ایستگاه 10502887 مترمکعب برآورد گردید. سپس چهار مدل تجربی-منطقه‌ای نسبت مساحت-بارش، جاستین، انجمن تحقیقات کشاورزی هند (ICAR) و کوتاین برای برآورد آورد سالانه محدوده جم به کار گرفته شد. نتایج نشان داد روش جاستین با آورد کل 449/3 میلیون مترمکعب (2/210 در ارتفاعات، 820/0 در دشت و 630/0 در آبخوان) به دلیل واسنجی با ایستگاه مجاور باغان و لحاظ خصوصیات فیزیوگرافی، مناسب‌ترین برآورد را ارائه می‌دهد. روش‌های کوتاین، ICAR و نسبت مساحت-بارش به ترتیب 136/3، 000/2 و 646/1 میلیون مترمکعب برآورد کردند. تحلیل حساسیت پارامتریک نشان داد آورد جاستین به ترتیب به پارامترهای ضریب K، بارش، مساحت، دما و اختلاف ارتفاع حساس است. شاخص دامنه نسبی عدم قطعیت بین روش‌ها 5/70 درصد محاسبه شد که با حذف روش نسبت مساحت-بارش به 6/50 درصد کاهش یافت. تحلیل رژیم جریان حاکی از تمرکز بیش از 80 درصد جریان در فصول پاییز و زمستان و حداقل جریان در تابستان است. چارچوب ارائه‌شده می‌تواند برای حوضه‌های مشابه فاقد آمار به کار رود. |
| کلیدواژه ها |
| آورد سالانه، رودخانه ریز، تحلیل حساسیت، مدل جاستین، شاخص کمبود جریان، حوضه مند |
| وضعیت: پذیرفته شده |
