| تحلیل مقایسه‌ای منشأ تغذیه و فرایندهای مؤثر بر جریان آب زیرزمینی با استفاده از ایزوتوپ‌های پایدار در آبخوان‌های تهران–کرج و اصفهان |
| کد مقاله : 1039-CONFIHA |
| نویسندگان |
|
بختیار کریمی *1، امید کریمی2، نشاط جهان نمایی3 1عضو هیات علمی دانشگاه 2فارغ التحصیل مقطع دکتری مهندسی منابع آب دانشگاه تهران 3فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد علوم ومهندسی آب دانشگاه کردستان |
| چکیده مقاله |
| ایزوتوپ‌های پایدار اکسیژن و هیدروژن ابزار مؤثری برای ردیابی منشأ تغذیه و شناخت فرایندهای مؤثر بر تحول آب زیرزمینی هستند. در این پژوهش، ویژگی‌های ایزوتوپی و ارتباط آن‌ها با عوامل اقلیمی، جغرافیایی و هیدروژئولوژیکی در دو آبخوان تهران–کرج و اصفهان با شرایط محیطی متفاوت بررسی و مقایسه شد. بدین منظور، δ¹⁸O و δ²H در ۵۳ نمونه آب زیرزمینی شامل ۳۵ نمونه از تهران–کرج و ۱۸ نمونه از اصفهان اندازه‌گیری و شاخص‌های D-excess و LC-excess محاسبه شدند. میانگین δ¹⁸O و δ²H در تهران–کرج به‌ترتیب 3۹/۹- و 26/57- پرمیل و در اصفهان ۷1/7- و 84/51- پرمیل بود که تهی‌شدگی بیشتر آب زیرزمینی تهران–کرج را نشان داد. خط رگرسیون δ²H وδ¹⁸O در تهران–کرج دارای شیب 6/4 و ضریب تعیین 59/0 بود، درحالی‌که در اصفهان شیب 9۸/۸ و ضریب تعیین 92/0 به دست آمد. نزدیکی بیشتر نمونه های آبخوان اصفهان به خط جهانی آب‌های جوی و شیب پایین‌تر تهران–کرج، بیانگر تفاوت آشکار در رفتار ایزوتوپی و فرایندهای مؤثر بر تغذیه دو آبخوان است. تحلیل همبستگی نیز نشان داد که در اصفهان، δ²H و δ¹⁸O بیشترین ارتباط را با عرض جغرافیایی به‌ترتیب با ضرایب 83/0- و 76/0- نشان دادند، درحالی‌که در تهران–کرج، تبخیر با D-excess و LC-excess ارتباط معنی‌داری داشت. در مجموع، نتایج نشان داد که رفتار ایزوتوپی آب زیرزمینی اصفهان بیشتر با گرادیان‌های جغرافیایی همراه است، درحالی‌که در تهران–کرج ارتباط شاخص‌های ایزوتوپی با شرایط تبخیری برجسته‌تر است. این تفاوت‌ها ضرورت توجه هم‌زمان به شاخص‌های ایزوتوپی و ویژگی‌های محیطی را در تفسیر فرایندهای تغذیه آبخوان‌ها نشان می‌دهد. |
| کلیدواژه ها |
| خط جوی، ایزوتوپ‌های پایدار، D-excess، LC-excess، تهران–کرج، اصفهان. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
