| تحلیل حساسیت هیدرولیکی سازه‌های آبی در برابر کم‌برآوردی دبی طراحی با احتساب سیل تاریخی (مطالعه موردی رودخانه نکا) |
| کد مقاله : 1080-CONFIHA |
| نویسندگان |
|
گلناز اندرزی گرگری1، علیرضا شکوهی *2 1دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران 2گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران |
| چکیده مقاله |
| برآورد دقیق دبی طراحی برای سازه‌های هیدرولیکی، به‌ویژه در دوره‌های بازگشت بزرگ، همواره با چالش کوتاه بودن دوره‌های آماری و عدم‌قطعیت بالا همراه است. این پژوهش با هدف کمی‌سازی اثر شواهد دیرینه بر دبی طراحی و ریسک شکست سدها، یک سیل تاریخی بازسازی‌شده را در رودخانه نکا مورد بررسی قرار داد. بدین منظور، داده‌های سیستماتیک ۴۶ ساله ایستگاه آبلو با استفاده از الگوریتم گشتاور مورد انتظار (EMA) در بولتن 17C با سیل تاریخی ۴۲۷۷ مترمکعب بر ثانیه ترکیب شدند. نتایج نشان داد که ادغام این سیل، دوره بازگشت آن را از ۱۵۷۵ سال (در روش مرسوم) به 205سال کاهش داد و دبی سیل صدساله را از ۱۱۸۰ به ۲۲۸۳ مترمکعب بر ثانیه رساند. تحلیل حساسیت هیدرولیکی حاکی از آن است که این تغییر، بار آبی سرریز سدها را ۱.۵۵ برابر و عمق جریان در مقطع زیر پل‌ها را ۱.۴۸ برابر افزایش می‌دهد. همچنین، ریسک مواجهه با سیلی هم‌اندازه بزرگ‌ترین سیل ثبت‌شده (سال ۱۳۷۸) در عمر ۵۰ ساله سازه، از ۱۶ به ۴۵ درصد جهش می‌یابد. در نهایت، این مطالعه تأیید می‌کند که نادیده گرفتن حافظه دیرینه رودخانه منجر به کم‌برآوردی معنی‌دار خطر شده و به‌کارگیری چارچوب‌های نوین آماری برای طراحی ایمن و ارزیابی واقعی ریسک سازه‌های حیاتی ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| دبی طراحی، سیل تاریخی، الگوریتم گشتاور مورد انتظار (EMA)، ریسک شکست سد |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی |
