اهمیت جانمایی سرریز در کانال‌های بسیار عریض انحراف سیلاب(مطالعه موردی: کانال سیلاب‌بر خسرج بر روی رودخانه کرخه)
کد مقاله : 1132-CONFIHA
نویسندگان
الهام اکبری *1، فاطمه ذاکری حسینی2، کاظم حمادی3
1کارشناس مطالعات پایه
2رئیس گروه تلفیق وبیلان، سازمان آب و برق خوزستان
3مدیر رصدخانه آب و انرژی سازمان آب و برق خوزستان
چکیده مقاله
طراحی سازه‌های هیدرولیکی مناسب و توسعه مسیرهای انحراف سیلاب، از راهکارهای مؤثر برای کاهش خطر طغیان رودخانه‌ها می‌باشد. در این پژوهش، ارزیابی هیدرولیکی احداث کانال بسیارعریض سیلاب‌بر خسرج، با عرض ۳۵۰ متر و با هدف انحراف کنترل‌شده جریان‌های سیلابی رودخانه کرخه، بررسی شد. بدین منظور، بازه پایین‌دست سد کرخه تا سد تنظیمی حمیدیه در مدل HEC-RAS شبیه‌سازی شد و عملکرد هیدرولیکی دو سناریوی جانمایی سرریز اوجی، با هدف دستیابی به ظرفیت انحراف حداقل ۹۰۰ مترمکعب بر ثانیه، ارزیابی شد. شبیه‌سازی جریان غیرماندگار با اعمال هیدروگراف خروجی سد در سیلاب سال ۱۳۹۸ انجام گرفت. در سناریوی نخست، استقرار سرریز در ابتدای کانال و در مجاورت محل اتصال آن به رودخانه، حداکثر ظرفیت انحرافی حدود ۲۴۵ مترمکعب بر ثانیه را فراهم کرد؛ درحالی‌که در سناریوی دوم، استقرار سرریز در بستر اصلی رودخانه با ارتفاع ۶٫۶۴ متر، ظرفیت انحراف را به حدود ۹۰۰ مترمکعب بر ثانیه افزایش داد. همچنین، استفاده از سازه فیوزپلاگ به‌عنوان راهکاری برای فعال‌سازی مسیر انحراف در شرایط سیلابی و حفظ مسیر اصلی رودخانه در شرایط عادی پیشنهاد شد. نتایج نشان می‌دهد که جانمایی مناسب سازه ورودی، در کنار ظرفیت انتقال کانال بسیارعریض سیلاب‌بر خسرج، از عوامل تعیین‌کننده در دستیابی به ظرفیت انحراف موردنظر و تکمیل راهکارهای مدیریت سیلاب در پایین‌دست سد کرخه است.
کلیدواژه ها
رودخانه کرخه، سرریز، کانال سیلاب بر
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی