ارزیابی خسارات مشاهده‌شده و اختلال عملکرد سامانه‌های آبرسانی در زمین‌لرزه‌های منتخب ایران
کد مقاله : 1160-CONFIHA
نویسندگان
مرتضی معینی *
دانشگاه زنجان
چکیده مقاله
آسیب لرزه‌ای سامانه‌های آبرسانی می‌تواند علاوه بر خسارت فیزیکی تأسیسات، موجب اختلال در خدمات تأمین آب آشامیدنی پس از زمین‌لرزه شود. در این پژوهش، خسارت‌های مشاهده‌شده و پیامدهای عملکردی سامانه‌های آبرسانی در زمین‌لرزه‌های منتخب ایران بررسی و مقایسه شده است. بدین‌منظور، از میان ۱۶ زمین‌لرزه شناسایی‌شده، ۱۱ رویداد طی سال‌های ۱۹۷۸ تا ۲۰۲۲ بر اساس ارتباط شواهد با سامانه‌های آبرسانی و قابلیت استناد به منابع انتخاب شدند. اطلاعات استخراج‌شده از گزارش‌های میدانی و مطالعات فنی در پنج گروه شامل خطوط انتقال و توزیع، مخازن ذخیره، چاه‌ها و منابع تأمین، ایستگاه‌های پمپاژ و تصفیه‌خانه‌ها طبقه‌بندی و از نظر خسارت فیزیکی، اختلال عملکرد و سطح جزئیات شواهد مقایسه شدند. نتایج نشان داد که شکست لوله‌ها و خرابی اتصالات در چندین رویداد گزارش شده است. همچنین، خسارت مخازن ذخیره آب از آسیب مهاربندها و اتصالات تا تغییرشکل سازه‌ای و فروپاشی برخی مخازن متغیر بوده است. افزون بر این، در برخی رویدادها اختلال خدمات آبرسانی بدون ثبت خرابی فیزیکی مشخص در اجزای مربوط گزارش شده و عواملی مانند قطع برق و افزایش کدورت منابع آب نیز در کاهش یا توقف خدمات نقش داشته‌اند. تفاوت در دامنه و جزئیات گزارش‌ها، امکان مقایسه کمی خسارت‌ها و زمان بازیابی سامانه‌ها را محدود کرده است. نتایج بر اهمیت ثبت جداگانه خسارت فیزیکی، پیامدهای عملکردی و مراحل بازیابی خدمات پس از زمین‌لرزه تأکید دارند.
کلیدواژه ها
سامانه‌های آبرسانی؛ خسارت لرزه‌ای؛ شریان‌های حیاتی؛ اختلال عملکرد؛ زمین‌لرزه‌های ایران
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی