| مروری بر روش‌های ارزیابی و رتبه‌بندی مدل‌های اقلیمی GCM با تأکید بر شبیه‌سازی بارش و عدم قطعیت |
| کد مقاله : 1165-CONFIHA |
| نویسندگان |
|
مهدی دلقندی * گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود. |
| چکیده مقاله |
| مدل‌های گردش عمومی جو (GCM) از ابزارهای اصلی شبیه‌سازی اقلیم هستند و ارزیابی عملکرد آن‌ها در بازنمایی بارش، به‌ویژه در مطالعات هیدرولوژیکی، اهمیت زیادی دارد. با توجه به تفاوت ساختاری مدل‌ها و تعدد معیارهای آماری ارزیابی، انتخاب مدل‌های مناسب با عدم‌قطعیت ناشی از روش‌های وزن‌دهی و رتبه‌بندی همراه است. پژوهش حاضر با هدف مرور روش‌های ارزیابی، وزن‌دهی معیارهای آماری و رتبه‌بندی مدل‌های GCM با تأکید بر شبیه‌سازی بارش انجام شده است. در این راستا، مراحل کنترل کیفیت داده‌های مشاهداتی، هم‌مقیاس‌سازی داده‌ها و معیارهای آماری ارزیابی، شامل ضریب همبستگی، خطاهای RMSE و MAE، سوگیری، NSE و KGE بررسی شدند. همچنین، روش‌های وزن‌دهی ذهنی، از جمله فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی، و روش‌های عینی، شامل آنتروپی شانون، CRITIC،MEREC و انحراف معیار، معرفی و مقایسه شدند. افزون بر این، روش‌های رتبه‌بندی TOPSIS، VIKOR، برنامه‌ریزی سازشی، SAW،PROMETHEE ، EDAS و رویکردهای تلفیق رتبه‌ها بررسی شدند. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که انتخاب معیارها، روش وزن‌دهی و الگوریتم رتبه‌بندی می‌تواند بر اولویت مدل‌ها اثر بگذارد. همچنین، معیارهای هم‌بسته و تفاوت عملکرد مدل‌ها در بازنمایی ویژگی‌های مختلف بارش، ضرورت ارزیابی پایداری رتبه‌ها را برجسته می‌کند. همچنین مشخص شد که استفاده از معیارهای مکمل، وزن‌دهی متناسب با هدف مطالعه و مقایسه نتایج چند روش رتبه‌بندی می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر مدل‌ها و کاهش عدم‌قطعیت ارزیابی کمک کند. |
| کلیدواژه ها |
| مدل‌های گردش عمومی جو، ارزیابی عملکرد، وزن‌دهی معیارهای آماری، رتبه‌بندی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
