توسعه چارچوب یکپارچه و داده‌محور حکمرانی ریسک سیل: هم‌افزایی هوش مصنوعی، اینترنت ‏اشیا و سنجش از دور در راستای ارتقای تاب‌آوری

کد مقاله : 1220-CONFIHA

نویسندگان

مائده اسکوهی * دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده مقاله

سیل به‌عنوان یکی از مخاطرات طبیعی، ضرورت گذار به نظام‌های هوشمند و انطباق‌پذیر حکمرانی ریسک را برجسته می‌سازد. پژوهش حاضر با ‏بررسی ظرفیت هم‌افزایی هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلان‌داده و سنجش از دور، نقش این فناوری‌ها را در ارتقای پیش‌بینی سیل، پشتیبانی از ‏تصمیم‌گیری و تاب‌آوری جوامع تحلیل می‌کند. این پژوهش با رویکرد مرور تحلیلی و تحلیل کتاب‌سنجی مطالعات مرتبط، ضمن شناسایی ‏روندهای علمی و فناوری‌های غالب، قابلیت‌های تلفیق داده‌های هیدرومتئورولوژیکی، اطلاعات مکانی، داده‌های حسگری و تصاویر ماهواره‌ای را ‏در زنجیره پایش، پیش‌بینی و مدیریت ریسک سیل بررسی می‌کند. همچنین، ارتباط میان خروجی مدل‌های پیش‌بینی و فرایندهای تصمیم‌گیری در ‏مدیریت منابع آب، هشدار سریع و کاهش آسیب‌پذیری تحلیل می‌شود. در این چارچوب، قابلیت‌های یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، به‌ویژه ‏شبکه‌های عصبی کانولوشنی، در تلفیق با داده‌های بلادرنگ و تصاویر ماهواره‌ای بررسی می‌شوند. نوآوری پژوهش در تبیین پیوند میان ‏زیرساخت‌های هوشمند داده‌محور و حکمرانی انطباق‌پذیر ریسک سیل است؛ پیوندی که می‌تواند تصمیم‌گیری، تخصیص بهینه منابع و کاهش ‏آسیب‌پذیری را تقویت کند. چالش‌هایی نظیر عدم قطعیت داده‌ها، تعمیم‌پذیری مدل‌ها، محدودیت زیرساختی و نابرابری فناورانه بررسی ‏شده و بر توسعه نظام‌های یکپارچه، مشارکتی و عدالت‌محور، همسو با چارچوب سندای، تأکید می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق ‏مدل‌های داده‌محور با مدل‌های فیزیکی هیدرولوژیکی و هیدرولیکی، در مقایسه با اتکای صرف به الگوریتم‌های یادگیری ماشین، ظرفیت بیشتری ‏برای افزایش قابلیت اعتماد پیش‌بینی، لحاظ نمودن قیود فیزیکی جریان و پشتیبانی از تصمیم‌گیری در شرایط عدم‌قطعیت دارد. تلفیق ‏مدل‌های هوش مصنوعی با فرایندهای فیزیکی و بهره‌گیری از آنها به‌عنوان راهبردهایی برای ارتقای تاب‌آوری جامعه‌محور پیشنهاد می‌شوند.‏

کلیدواژه ها

هوش مصنوعی، حکمرانی ریسک سیل، پیش‌بینی سیل، یادگیری عمیق، تاب‌آوری جامعه‌محور

وضعیت: پذیرفته شده