| نیازهای عملیاتی مدیریت بحران سیل و میزان پشتیبانی قوانین و نقشه‌های سیلاب از تصمیمات اضطراری |
| کد مقاله : 1225-CONFIHA |
| نویسندگان |
|
حسین مهاجری *1، بهزاد شمالی2 1دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه خوارزمی، تهران 2مربی گروه مهندسی عمران، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| مدیریت اضطراری سیلاب شهری مستلزم دسترسی به اطلاعات مکان‌مند، زمان‌مند و قابل‌اقدام است؛ بااین‌حال، بخش مهمی از نقشه‌های خطر و اسناد موجود در ایران برای شناخت مخاطره و برنامه‌ریزی پیشگیرانه تهیه شده‌اند و به‌تنهایی پاسخ‌گوی تصمیم‌های فوری نیستند. هدف این پژوهش، شناسایی نیازهای اطلاعاتی در مراحل هشدار، تخلیه، امدادرسانی و بازیابی اولیه و ارزیابی میزان پشتیبانی قوانین، مقررات و محصولات فنی کشور از این نیازهاست. پژوهش با روش مرور روایتی و تحلیل تطبیقی ۳۶ منبع منتشرشده در بازه ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶، شامل ۱۲ مطالعه بین‌المللی، ۱۷ منبع علمی داخلی و ۷ سند قانونی یا فنی، انجام شد. بر اساس سنتز شواهد، هشت مؤلفه عملیاتی تعریف و پشتیبانی محتوایی اسناد در مقیاس چهارسطحی صفر تا سه ارزیابی شد. یافته‌ها نشان داد که هشدار سریع و زیرساخت‌های حیاتی از پشتیبانی نسبی (امتیاز ۲)، مسیرهای امن خروج از پشتیبانی صفر و پنج مؤلفه دیگر از پشتیبانی محدود (امتیاز ۱) برخوردارند. تحلیل شکاف‌ها، شش چالش اصلی شامل فقدان پویایی زمانی، ضعف پیوند هیدرولیک و ترافیک، پوشش ناکافی آسیب‌پذیری اجتماعی، اسکان اضطراری، فرماندهی نهادی و ارتباطات مخاطره را آشکار کرد. در پاسخ، چارچوب مفهومی «پیوست پاسخ اضطراری سیل» (FERA) برای تلفیق داده‌های خطر، دسترسی، جمعیت، پناهگاه‌ها و مسئولیت دستگاه‌ها و تولید خروجی‌های اقدام‌محور پیشنهاد می‌شود. این چارچوب هنوز نیازمند اعتبارسنجی در سناریوهای واقعی شهری است. |
| کلیدواژه ها |
| سیلاب شهری، پاسخ اضطراری، نقشه خطر، تصمیم‌گیری مکان‌مند، FERA |
| وضعیت: پذیرفته شده |
