| چارچوبی تلفیقی برای تشخیص منشأ شوری و اولویت بندی راهکارهای علاج بخشی کیفیت آب رودخانه قزل اوزن |
| کد مقاله : 1238-CONFIHA |
| نویسندگان |
|
محمدحسین مسننی *1، مهرناز امینی نیا2 1مربی مرکز آموزش علمی کاربردی راشا کاسپین ایرانیان 2کارشناسی ارشد ژنتیک ، دانشگاه آزاد اسلامی ، زنجان ، ایران |
| چکیده مقاله |
| شوری آب رودخانه قزل اوزن حاصل برهم‌کنش فرایندهای زمین‌شناختی، هیدرولوژیکی و فعالیت‌های انسانی است و کنترل آن بدون تفکیک سهم هر منشأ، اثربخشی محدودی خواهد داشت. هدف این مقاله، ارائه چارچوبی کاربردی برای تشخیص منشأ بار نمکی و اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی در محدوده استان زنجان است. روش پژوهش، تحلیلی ـ مروری و مبتنی بر تلفیق مطالعات منتشرشده درباره شوری و کیفیت آب قزلاوزن، ادبیات علمی انتقال نمک در رودخانه‌ها و داده‌های ملی شیمی آب رودخانه‌های ایران است. چارچوب پیشنهادی، پایش هم زمان دبی و یون‌های اصلی، تفکیک زمینه طبیعی از بار انسانی، محاسبه بار نمکی، تحلیل تغییرات مکانی ـ فصلی و انتخاب مداخله متناسب با منشأ را دربرمی‌گیرد. شواهد موجود، نقش سازندهای تبخیری و کربناته، چشمه‌های شور، تبخیر و برخی کاربری‌های انسانی را در تغییر کیفیت آب این رودخانه تأیید می‌کند. همچنین، بررسی تغییرات هدایت الکتریکی، مواد جامد محلول و نسبت یون‌های اصلی می‌تواند در شناسایی منابع غالب شوری مؤثر باشد. نتیجه آنکه مدیریت مؤثر باید از اقدامات یکسان و سراسری فاصله گرفته و بر کنترل منابع نمک در نقاط بحرانی، مدیریت زه‌آب، حفاظت از جریان پایه و حفظ کیفیت منابع آب متمرکز شود. اجرای این چارچوب می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری علمی، کاهش پیامدهای زیست محیطی و ارتقای پایداری منابع آب در حوضه را فراهم سازد. |
| کلیدواژه ها |
| قزل اوزن، شوری آب، بار نمکی، پایش هیدروشیمیایی، علاج بخشی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
